Neler Var?
Bakliyat pişirme sürecinde kuru taneleri önceden ıslatmak, bu suyu döküp taze su eklemek ve bakliyatı tamamen yumuşayana kadar pişirmek bazı kişilerde gaz yakınmalarını azaltabilir. Etki kişiye ve bakliyat türüne göre değişir; bu adımlar gazı kesin olarak önlemez.
Bakliyat neden gaz yapabilir?
Fasulye, nohut ve mercimek gibi besinlerde bulunan bazı karbonhidratlar ince bağırsakta bütünüyle sindirilemeyebilir. Kalın bağırsağa ulaşan bu bileşenleri bağırsak bakterileri fermente ederken gaz oluşabilir. Bu, özellikle bakliyatı seyrek tüketen kişilerde rahatsızlık hissi yaratabilir; tek başına bir hastalık tanısı anlamına gelmez. Daha geniş bir karşılaştırma için Doğal Yaşam kategorisindeki ilgili yazılar yazısına göz atabilirsiniz.
Bakliyat pişirme yöntemleri bu karbonhidratların bir bölümünün suya geçmesini sağlayabilir. Araştırmalar ve beslenme kaynakları, ıslatma ve haşlama işlemlerinin etkisinin bakliyat çeşidine ve uygulama koşullarına göre değişebildiğini belirtiyor. Dolayısıyla bir yöntemin herkeste aynı sonucu vereceği söylenemez.
Kuru bakliyatı ıslatmak ve suyunu dökmek
Önce kuru taneleri taş, kırık parça ve yabancı maddeler açısından ayıklayın; ardından süzgeçte durulayın. Bakliyatı üzerini bolca geçecek içme suyuna koyup ürünün türüne ve paket üzerindeki talimata uygun süre bekletin. Taneler su çekeceği için kapta yeterli boşluk bırakın.
Islatma tamamlanınca bekleme suyunu dökün, bakliyatı yeniden durulayın ve temiz suyla pişirmeye geçin. Suda çözünen bazı karbonhidratların bekleme suyuna geçebilmesi bu uygulamanın olası açıklamalarından biridir. Ancak suyu dökmek, bakliyattaki tüm gaz oluşturabilecek bileşenleri ortadan kaldırmaz. Islatılmış bakliyatı oda sıcaklığında uzun süre bekletmek yerine uygun biçimde muhafaza edin ve kısa sürede pişirin.
Islatma gerekmeyen bakliyatlarda ne yapılır?
Her bakliyat için uzun süreli ıslatma şart değildir. Mercimek ve kırık bezelye gibi küçük veya parçalanmış ürünler çoğunlukla doğrudan pişirilebilir; çeşit ve ürün talimatı değişebileceğinden ambalajı kontrol edin. Islatmadan pişirmek de mümkündür, fakat özellikle iri kuru fasulye ve nohut gibi ürünlerde pişme süresi uzayabilir.
Konserve nohut veya fasulye kullanıyorsanız sıvısını süzüp taneleri akan su altında durulamak, konserve sıvısındaki suda çözünen bileşenlerin bir bölümünü uzaklaştırabilir. Monash Üniversitesi’nin FODMAP bilgilendirmesi, bazı konserve bakliyatlarda bu bileşenlerin sıvıya geçebildiğini açıklıyor. Bu bilgi, konserve ürünlerin gaz yapmayacağı anlamına gelmez.
Taze suyla iyice pişirme neden önemli?
Islatılmış taneleri taze suya alın ve çeşidine göre tamamen yumuşayana kadar pişirin. Sert veya az pişmiş bakliyatın sindirimi daha zor olabilir. Süre; ürünün çeşidine, ne kadar eski olduğuna, tencereye ve pişirme yöntemine göre değişebildiği için yalnızca dakikaya güvenmek yerine tanelerin yumuşaklığını ve paket yönlendirmesini dikkate alın.
Kırmızı barbunya fasulyesi gibi bazı kuru fasulyelerde yeterli ısıda pişirme ayrıca gıda güvenliği açısından önem taşır. ABD Gıda ve İlaç Dairesi, çiğ veya az pişmiş kırmızı fasulyedeki fitohemaglutinin adlı doğal bileşenin bulantı, kusma ve ishale yol açabileceğini; fasulyenin önceden ıslatılıp taze suda kaynatılması gerektiğini belirtiyor. Yavaş pişirici düşük sıcaklıkta kalabileceğinden bu fasulyeyi yalnızca yavaş pişiriciyle pişirmeyin. FDA’nın doğal toksinler hakkındaki açıklamasını inceleyebilirsiniz.
Hangi yöntemi seçmeli?
- Kuru fasulye veya nohut: Ayıklayıp durulayın; paket talimatına uygun şekilde ıslatın, bekleme suyunu dökün ve taze suda tamamen yumuşayana kadar pişirin.
- Mercimek veya kırık bakliyat: Ürün talimatını kontrol edin; çoğu türü ıslatmadan pişirmek mümkün olabilir. Pişme boyunca yeterli su bulunduğundan emin olun.
- Konserve bakliyat: Süzüp durulayın; doğrudan tüketilebilir durumda olsa da tarifte gerektiği kadar ısıtın.
Islatma suyunu dökmek ve pişirme suyunu kullanmamak bazı suda çözünen besin bileşenlerinin kaybına da yol açabilir. Bu nedenle karar, gaz yakınmasını azaltma isteği ile yemeğin lezzet ve kullanım amacına göre verilebilir. Bir çalışma derlemesi de ıslatma suyunu atmanın bazı oligosakkaritleri azaltabildiğini, ancak besin içeriğinde başka değişiklikler olabileceğini bildiriyor. Kuru fasulyede ıslatma yöntemlerini değerlendiren derlemeyi inceleyebilirsiniz.
Yakınmalar sürüyorsa
Bakliyatı küçük porsiyonlarla tüketmek ve miktarı zaman içinde artırmak, beslenme düzenini daha kademeli değiştirmeyi sağlar; yine de kişisel tolerans farklıdır. Gaz ve şişkinlik sık tekrarlıyor, şiddetleniyor ya da ağrı, ishal, kabızlık veya istemsiz kilo kaybı gibi başka belirtiler eşlik ediyorsa bunu yalnızca bakliyata bağlamayın. Değerlendirme için sağlık uzmanına başvurun. Özel bir sindirim sistemi rahatsızlığınız veya size verilmiş bir beslenme planınız varsa değişiklikleri hekiminiz ya da diyetisyeninizle görüşün.

