Neler Var?
Erkeklerde idrarda kan görülmesi, idrar yollarının herhangi bir bölümündeki kanamadan kaynaklanabilir; bazen yalnızca idrar testinde saptanır, bazen idrarı pembe, kırmızı veya kahverengi gösterir. Bu bulgu tek başına nedenini açıklamaz. Görünür kanama az miktarda olsa, ağrı yapmasa ya da kendiliğinden durmuş gibi görünse bile tıbbi değerlendirme gerektirir.
İdrarda görülen kan ile testte saptanan kan aynı şey mi?
Gözle seçilebilen renk değişikliği görünür hematüri, idrarın renginde fark olmadan tahlilde kan hücrelerinin bulunması ise mikroskobik hematüri olarak adlandırılır. Mikroskobik bulgu çoğu zaman belirti vermez ve rutin test sırasında ortaya çıkar. Her iki durumda da değerlendirme, test sonucunun doğrulanmasını ve olası kaynağın araştırılmasını içerebilir. NIDDK’nin hematüri bilgilendirmesinde de görünür ve mikroskobik kanamanın farklı biçimlerde fark edilebildiği açıklanıyor. Konunun bağlantılı bir yönünü Erkek Sağlığı kategorisindeki ilgili yazılar yazısında bulabilirsiniz.
Erkeklerde idrarda kan hangi nedenlerle ortaya çıkar?
Erkeklerde idrarda kan; mesane, böbrek, idrar kanalı veya prostatla ilgili farklı sorunların belirtisi olabilir. Eşlik eden yakınmalar olası neden hakkında ipucu verebilir, ancak tek başına tanı koydurmaz.
- İdrar yolu veya prostat enfeksiyonu: İdrar yaparken yanma, sık idrara çıkma, ani sıkışma ve bazen ateş görülebilir.
- Böbrek ya da idrar yolu taşı: Özellikle belden kasığa yayılan, dalgalar hâlinde gelen şiddetli ağrı ve bulantı eşlik edebilir. Bazı taşlar belirgin ağrı olmadan da kanamaya yol açabilir.
- Prostat büyümesi: İdrara başlamada güçlük, zayıf akış, sık veya gece idrara çıkma gibi şikâyetlerle birlikte görülebilir.
- Böbrek hastalıkları, yaralanma veya yakın zamanda yapılan işlemler: Kanamanın yeri ve miktarı değişebilir; öykü ve testlerle araştırılır.
- Mesane veya böbrek tümörleri: Özellikle ağrısız, tekrarlayan ya da açıklanamayan görünür kanama değerlendirilmelidir. Bu bulgu kanser olduğu anlamına gelmez; ancak ciddi nedenlerin dışlanması önemlidir.
Yoğun egzersiz ve bazı ilaçlar da idrarda kan görülmesiyle ilişkili olabilir. Kan sulandırıcı kullanmak kanamayı belirginleştirebilir; fakat kanamanın nedenini tek başına açıklamaz. İlacı kendi kararınızla kesmeyin ve kullandığınız tüm ilaçları değerlendirme sırasında sağlık profesyoneline bildirin.
Hangi belirtilerde acil yardım alınmalı?
Erkeklerde idrarda kan görülmesinde aciliyet, kanamanın yanında gelişen belirtilere göre değişir. Aşağıdaki durumlarda acil sağlık değerlendirmesi gerekir:
- İdrarda pıhtı görülmesi ve idrarın hiç yapılamaması ya da akışın belirgin biçimde kesilmesi;
- Kanamanın yoğun veya sürmekte olması, baş dönmesi, bayılma hissi, belirgin halsizlik ya da solukluk gelişmesi;
- Ateş ve titremeyle birlikte bel, yan veya kasık ağrısı, bulantı ya da kusma olması;
- Darbe veya kaza sonrası idrarda kan görülmesi;
- Şiddetli ağrı nedeniyle rahat edememe veya sıvı alamayacak kadar kusma.
Pıhtılar idrar akışını engelleyebilir; ateş ve yan ağrısı ise daha ciddi bir enfeksiyonun işareti olabilir. Bu bulgular varsa beklemek yerine acil servise başvurun. Kanama görünür olsa da bu belirtiler yoksa, gecikmeden doktorla görüşüp değerlendirme planlayın. NHS, idrarda görülen kanın az miktarda olsa veya başka belirti eşlik etmese bile kontrol edilmesini öneriyor.
Doktor değerlendirmesinde neler incelenebilir?
Hekim; kanamanın ne zaman başladığını, tekrarlayıp tekrarlamadığını, ağrı ve idrar yakınmalarını, geçirilmiş hastalıkları, yakın dönem egzersiz veya yaralanmaları ve kullanılan ilaçları sorabilir. İlk incelemeler arasında idrar tahlili; enfeksiyon düşünülürse idrar kültürü ve gerektiğinde kan testleri bulunabilir. Bulgulara göre ultrason veya başka görüntüleme yöntemleri, üroloji değerlendirmesi ya da mesanenin içeriden incelendiği sistoskopi gündeme gelebilir. Herkese aynı testlerin yapılması gerekmez; seçim klinik öykü ve ilk sonuçlara göre yapılır.
Testte saptanan kanın doğrulanması veya görünür kanamanın kaynağının araştırılması için kontrol testleri istenebilir. Özellikle enfeksiyon düşünüldüğünde, kanamanın düzelip düzelmediğini takip etmek önemlidir. Doktorunuza kanamanın rengini, pıhtı olup olmadığını ve başlangıç zamanını anlatmanız; varsa ilaç listenizi ve önceki test sonuçlarınızı paylaşmanız değerlendirmeyi kolaylaştırır.
Kırmızı idrar her zaman kanama anlamına gelir mi?
Hayır. Pancar gibi bazı yiyecekler veya kimi ilaçlar idrar rengini değiştirebilir. Ancak yalnızca renge bakarak bunun kan olup olmadığını güvenle ayırt etmek mümkün değildir. Şüphe varsa idrar tahliliyle kontrol edilmelidir. Erkeklerde idrarda kan bir kez görülüp sonra kaybolsa bile, görünür kanama veya tekrarlayan test bulgusu için sağlık profesyoneline başvurmak doğru adımdır.
Kanamanın nedenini evde tahmin etmeye çalışmak yerine, eşlik eden belirtileri not edip uygun sağlık değerlendirmesini alın. Ani idrar yapamama, yoğun kanama, ateş-titreme veya ağırlaşan ağrı varsa acil yardım isteyin.

